Jon Favreau: “Liever een goed verhaal dan een sterke soundbite”

Jon Favreau: 31 jaar oud, maar met een schat aan ervaring. De speeches die hij voor president Obama schreef, worden wereldwijd bewonderd. Op 8 oktober was hij keynote speaker op het jaarlijkse perscongres. Hij stelde allerminst teleur.

Jon Favreau-1286

Nadat hij was afgestudeerd in politicologie had Favreau geen idee wat te gaan doen. Hij belandde als stagiair in het campagneteam van John Kerry. Bij toeval werd hij speechschrijver. Toen Kerry’s campagne strandde, keerde Favreau terug naar zijn ouders in Boston, platzak en een illusie armer. Daar kreeg hij een telefoontje van een medewerker van Obama. “Of ik zijn speechschrijver wilde worden. “‘Waarom?’, vroeg ik. Ik had zijn boek gelezen; hij schrijft fantastisch. Hij bleek onvoldoende tijd te hebben om al zijn toespraken zelf te schrijven.”

Let’s talk!
Het kennismakingsgesprek verliep heel anders dan Favreau had gedacht. “We spraken over onze families, over waarom we de politiek in waren gegaan en over de uitgestorven kunst van het vertellen van verhalen. Het ging helemaal niet over speeches.”
Het klikte, Jon kon aan de slag en leerde het vak van zijn baas. “President Obama is heel erg geduldig. In al die jaren heeft hij niet één keer zijn stem tegen mij verheft en hij is nooit boos geworden.” Kritisch was hij wel, aldus Favreau. “Er waren twee manieren waarop ik feedback ontving. In het ene geval kreeg ik mijn uitdraai terug vol met correcties en wijzigingen. In het andere geval stond er alleen op: ‘Let’s talk’. En dat gesprek was dan  niet bedoeld om me persoonlijk te vertellen hoe goed hij mijn speech vond… De president trouwens was altijd subtiel in zijn commentaar. Hij formuleerde zijn kritiek dan bijvoorbeeld zo: “Dat is een prachtige zin, maar ik zou het meer zó zeggen…”

Jon Favreau-1322

Favreau houdt een vurig pleidooi voor verhalen, voor ‘storytelling’. “Eeuwenlang hebben mensen informatie overgedragen via verhalen. Verhalen overtuigen en inspireren. Onderzoeken hebben dat meermalen aangetoond. En: verhalen blijven hangen. Zelf ben ik ook dol op verhalen.” Een goed verhaal is in alle opzichten eenvoudig, aldus Favreau. “Ted Sorenson, de speechwriter van John F. Kennedy, vertelde me: ‘Je zinnen zijn te lang.’ Hij had gelijk. Mijn woorden trouwens ook. Wil je een goede speech schrijven, hou het dan kort en begin dan in het midden. Bij de boodschap. Zet die krachtig neer en schrijf voor je publiek, niet voor de pers. Dat is echt een ander publiek met andere interesses.”

Verhalen vertellen
Niet slogans en ‘clap traps’, maar oprechte, inspirerende verhalen maken het verschil, vindt Favreau. “Een soundbite haalt misschien het nieuws, maar hij blijft meestal niet lang hangen. Een goed verhaal wel. Zoals dat van Ann Nixon Cooper. Geboren in een tijd dat ze om twee redenen niet mocht stemmen: omdat ze een vrouw was en omdat ze zwart was. We kwamen erachter dat deze vrouw van 106 bij de presidentsverkiezingen in 2008 drie uur in de rij had gestaan om haar stem te mogen uitbrengen. Ons team wist uit te vogelen waar ze woonde en wat haar telefoonnummer was. Ik belde haar en vroeg of we haar mochten vernoemen in de overwinningsspeech. Aan de hand van haar leven hebben we toen geschetst welke vooruitgang de afgelopen honderd jaar is geboekt; denk aan stemrecht, burgerrechten en arbeidersrechten. ‘U komt op tv’, zei ik. Ze was even stil. ‘Op welke zender?’, vroeg ze. ‘Op álle zenders’, zei ik. Waarop ze antwoordde: ‘Ik ben zo trots op hem. Ik ben zo trots op ons!’ En toen begon ze te huilen. En ik ook.”

Jon Favreau-1306

In een goede speech gaat heel veel tijd zitten, vertelt Favreau. “Een speech van anderhalf uur schrijven is makkelijker dan eentje van tien minuten. Je moet je beperken tot de kern. Dat wist de president ook goed. Hij zei vaak: ‘The Gettysburg Address (beroemde speech van Abraham Lincoln, MvR) was geschreven op de achterkant van een servetje.’ Vervolgens gaf-ie me twaalf pagina’s tekst; daar moest ik dan een verhaal van tien minuten van maken. ‘Good luck!’, zei hij dan. Maar dat is wel mijn kracht: de essentie van het verhaal vinden. Is je speech klaar, lees hem dan nog eens heel goed door en stel jezelf de vraag: zou ik het zo ook tegen een vriend vertellen? Laat de structuur nooit belangrijker zijn dan de boodschap. Klinkt een zin lekker maar voegt hij niks toe? Weg ermee.”

Climax
Een van de aanwezigen vraagt of Fravreau doelbewust in zijn speeches naar een climax werkte, zoals in de beroemde Fired-up-ready-to-go-speech. “Ja, maar een climax heeft alleen het gewenste effect bij een groot publiek. In een achterafzaaltje met twintig aanwezigen werkt het niet.” Obama steekt heel veel tijd in zijn speeches, aldus Favreau. “Toen hij nog geen president was, spraken we soms wel een uur over een toespraak. Later werd dat minder, maar nog altijd besteedt hij er veel aandacht aan. Soms zit hij om drie uur ’s nachts nog aan een toespraak te schaven. Hij oefent langdurig en is kritisch op zichzelf. Hij bepaalt bijvoorbeeld heel nauwkeurig welke woorden hij benadrukt, zeker als de speech naar een climax toewerkt. Dan luistert een juiste intonatie heel nauw.”
Kortom, zonder goede voorbereiding geen goede voordracht. “En als de leider van de vrije wereld en de drukste man op aarde er zoveel tijd in steekt, is er voor anderen geen excuus om dat niet te doen.”

Meer informatie

  • De manier waarop Obama in zijn overwinningsspeech van 2008 aan de hand van het levensverhaal van Ann Nixon Cooper de vooruitgang in Amerika schetst, is magistraal. Je vindt deze speech hier. Het item over Ann Nixon Cooper begint op 15:00.
  • Voor een uitgebreide biografie van Jon Favreau (met interessante bronnen), klik hier.
  • En zo kwam ‘Fired Up, Ready To Go’ tot stand…
  • De hele speech van Favreau nalezen? Dat kan hier.
  • Interview met Eva Jinek (Brandpunt). Het item begint op 28’00”.

Over Communicatiedieraakt

Communicatieadviseur, tekstschrijver (gespecialiseerd in ghostwriting) en fotograaf. Eigenaar van Van Rooij Communicatie. Geboeid door communicatie die raakt, ideeën die inspireren, boodschappen die emotioneren, beelden die boeien en woorden die beklijven. Ik deel dat enthousiasme graag met anderen.
Dit bericht werd geplaatst in ghostwriting en getagged met , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Jon Favreau: “Liever een goed verhaal dan een sterke soundbite”

  1. Martin, bedankt voor deze inspirerende samenvatting. Ik ga zeker meer lezen.
    Groeten, Marian Jentjens

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s