De overtuigingskracht van Abraham Lincoln

“I am clothed with immense power! You procure me these votes!”

In zijn speeches refereert de Amerikaanse president Obama vaak aan de ‘founding fathers’: de oprichters van de Verenigde Staten, en aan Abraham Lincoln. In januari ging de film ‘Lincoln’ van Steven Spielberg in première. Ondanks bijzonder hardnekkige oppositie slaagde deze Amerikaanse president erin de slavernij af te schaffen. Met welke (retorische) middelen kreeg hij de vereiste meerderheid van stemmen?

Cover Lincoln

Het is een beproefde retorische techniek, ‘allusio’ genaamd. Door te verwijzen naar grote staatslieden, beroemdheden en belangrijke (staatsrechtelijke) gebeurtenissen schaar je jezelf als het ware onder de groten der aarde. Hun status straalt zogezegd op je af. Door tijdens een verkiezingscampagne te verwijzen naar belangrijke momenten in de geschiedenis wint je eigen campagne aan historische belang. Logisch dus dat Obama graag en veelvuldig verwijst naar de ‘founding fathers’ en naar de ‘declaration of independence’ (Onafhankelijkheidsverklaring).

Abraham Lincoln is een wijze, enigszins introverte, zachtmoedige en charismatische man. Zijn charisma heeft hij mede te danken aan zijn imposante lengte. Om de mensen om hem heen recht in de ogen te kunnen kijken, moet hij zijn hoofd buigen: een karakteristieke pose. Voor hij de politiek in ging, werkte hij als postbode, winkeleigenaar en jurist. Zijn scherpe analytische vermogen en zijn juridische kennis stelden hem in staat slimme taktieken te bedenken en behoedzaam te manoevreren zonder onrechtmatig te handelen.

“Not another of your stories!”
Opmerkelijk is Lincolns voorliefde voor anekdotes, als het gepast is doorspekt met een flinke portie humor. Zijn toespraak op een oorlogskerkhof bij Gettysburg, de Gettysburg Address, telt slechts 266 woorden. Hoewel Lincoln er zelf niet tevreden over was en hem later reviseerde, werd deze speech wereldberoemd. President Obama heeft er herhaaldelijk uit geciteerd.
Terug naar de film. Op een uiterst enerverend moment – in een warroom volgen de president en zijn staf met ingehouden adem via de telegraaf de belegering van een cruciaal bolwerk van de tegenstander – doorbreekt hij de spanning door een grappig verhaal te vertellen. Hij geniet daar zelf zichtbaar van, maar niet iedereen is te spreken over zijn timing: “O no, not another of your stories!”

Screenshot uit Lincoln

In 1865 schaakt Lincoln omzichtig op twee borden. Hij zet hoog in: hij wil de slavernij afschaffen en tevens de oorlog met de zuidelijke staten beëindigen. Hij dreigt daarmee zijn hand te overspelen, want juist zijn voornemen een eind te maken aan de slavernij is voor de zuidelijke staten reden de wapens op te nemen. Bovendien: voor dit zogenaamde Dertiende Amendement op de Amerikaanse grondwet is in de senaat een tweederde meerderheid nodig. Lincoln komt daarvoor twintig stemmen te kort. En dus wordt hier en daar gelobbyd en druk gezet… Daags voor de stemming zijn er nog altijd twee stemmen te weinig. De anders zo rustige Lincoln houdt dan een vurig betoog. Hij verheft zelfs zijn stem, slaat met de hand op tafel, wijst zijn kabinetsleden stuk voor stuk aan en zegt: “Now! Now! Now is the time!” Waar hebben we dat meer gehoord?

Zijn er onoorbare dingen gedaan om die laatste paar stemmen in de wacht te slepen? Bleef het masseren beperkt tot het beloven van profijtelijke baantjes, of is er ook gechanteerd en omgekocht? Dat wordt niet duidelijk. Lincoln haalt zijn beide prijzen binnen, maar moet zijn succes kort daarna bekopen met de dood. Op vrijdag 14 april 1865, Goede Vrijdag, wordt hij in een theater in Washington neergeschoten. Daags erna overlijdt hij.

‘Lincoln’ kreeg maar liefst twaalf Oscarnominaties. Zoals regisseur Steven Spielberg wel vaker overkwam, werd er daarvan slechts één verzilverd en wel die voor de beste mannelijke hoofdrol (Daniel Day-Lewis). Het was diens derde, na ‘My Left Foot’ en ‘There Will Be Blood’: een unicum in Hollywood. De Britse acteur leefde zich op een manische manier in voor zijn rol. Zo maakte hij zich het ietwat zangerige Amerikaanse accent van Lincoln perfect eigen. Op de set wenste hij niet uit zijn concentratie gehaald worden. Hij vermeed contact met de crew en stond erop dat hij met ‘Mister President’ werd aangesproken, zelfs als de lichten al gedimd waren en de camera’s niet meer draaiden.

Voor liefhebbers van retorica zijn de discussies in het parlement heel interessant. Niet alleen vanwege de wijze waarop de sprekers hun betoog op- en onderbouwen, maar ook door de taal waarvan ze zich bedienen: bloemrijk, villein, kwetsend, beledigend maar ook slim en vleiend. ‘Lincoln’ is een lange film, bij vlagen ingewikkeld en een beetje langdradig, maar vanuit cinematografisch, historisch en retorisch oogpunt beslist de moeite waard.

Advertenties

Over Communicatiedieraakt

Communicatieadviseur, tekstschrijver (gespecialiseerd in ghostwriting) en fotograaf. Eigenaar van Van Rooij Communicatie. Geboeid door communicatie die raakt, ideeën die inspireren, boodschappen die emotioneren, beelden die boeien en woorden die beklijven. Ik deel dat enthousiasme graag met anderen.
Dit bericht werd geplaatst in ghostwriting en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s